Szkolenie skierowane jest do:

• sekretarzy gmin oraz pracowników biur rady gminy;
• pracowników urzędów gmin odpowiedzialnych za obsługę jednostek pomocniczych;
• pracowników przygotowujących projekty uchwał, statutów i zmian statutowych;
• radców prawnych i prawników obsługujących jednostki samorządu terytorialnego;
• sołtysów, członków rad sołeckich i radnych;
• osób odpowiedzialnych za konsultacje społeczne, organizację zebrań wiejskich i nadzór nad funkcjonowaniem sołectw.

 

🎯 Cel szkolenia: Celem szkolenia jest kompleksowe przygotowanie uczestników do prawidłowego opracowywania, analizy i aktualizacji statutów sołeckich z uwzględnieniem przepisów ustawy o samorządzie gminnym, zasad prawidłowej legislacji oraz specyfiki poszczególnych jednostek pomocniczych. Uczestnicy poznają zakres regulacji, które powinny znaleźć się w statucie gminy i statucie sołeckim, przeanalizują najczęstsze błędy występujące w obowiązujących dokumentach oraz dowiedzą się, jak dostosować statuty do zmian prawnych obowiązujących od 1 stycznia 2026 r. i zmian przewidzianych od 30 marca 2027 r. Szkolenie pozwoli również ocenić, które rozwiązania powinny być jednakowe dla wszystkich sołectw, a które można dostosować do lokalnych potrzeb, ograniczyć ryzyko zakwestionowania uchwał przez organy nadzoru i przygotować prawidłowe przepisy.

Uczestnik po szkoleniu:

• zna podstawy prawne funkcjonowania jednostek pomocniczych gminy i potrafi określić granice ich samodzielności;
• potrafi rozróżnić zakres regulacji statutu gminy i statutu sołeckiego;
• wie, które przepisy statutów wymagają weryfikacji w związku ze zmianami prawnymi obowiązującymi od 1 stycznia 2026 r. oraz przewidzianymi od 30 marca 2027 r.;
• potrafi zidentyfikować najczęstsze błędy prawne, kompetencyjne i redakcyjne w statutach sołeckich;
• wie, jak prawidłowo uregulować zasady działania zebrania wiejskiego,kompetencje sołtysa i rady sołeckiej;
• potrafi ocenić, które postanowienia powinny być wspólne dla wszystkich sołectw, a które mogą uwzględniać ich specyfikę;
• zna zasady przygotowywania projektów statutów i uchwał zmieniających oraz weryfikowania ich zgodności z prawem;
• potrafi przygotować założenia do opracowania nowego statutu lub aktualizacji obowiązującego dokumentu.

Program szkolenia

1. Statut sołecki jako podstawa funkcjonowania jednostki pomocniczej gminy

• analiza ustawy o samorządzie gminnym pod kątem funkcjonowania jednostek pomocniczych;
• status prawny jednostki pomocniczej i granice jej samodzielności;
• zadania i kompetencje zebrania wiejskiego, sołtysa oraz rady sołeckiej;
• relacje między organami gminy;
• znaczenie statutów w określaniu zasad organizacji i działania sołectwa;
• granice regulacji statutowej – czego statut sołecki nie może określać.

2. Zmiany prawne obowiązujące od 1 stycznia 2026 r. i przewidziane od 30 marca 2027 r.

• najważniejsze zmiany prawne dotyczące jednostek pomocniczych gminy;
• wpływ nowych regulacji na treść obowiązujących statutów sołeckich;
• nowe regulacje prawne dotyczące wyboru sołtysa i członków rady sołeckiej;
• przepisy dotyczące wygaszania mandatów sołtysa i członków rady;
• które przepisy statutowe wymagają weryfikacji lub nowelizacji;
• jak przygotować projekt statutu z uwzględniający nowe regulacje prawne;

3. Statut gminy a statut sołecki – co i jak należy uregulować?

• zakres spraw regulowanych statutem gminy;
• obowiązkowe elementy statutu jednostki pomocniczej wynikające z ustawy o samorządzie gminnym;
• zasady organizacji i zakres działania sołectwa;
• określanie kompetencji organów sołectwa i zasad ich współdziałania;
• regulacje dotyczące mienia i gospodarki finansowej jednostki pomocniczej;
• podział kompetencji między radę gminy, wójta i organy sołectwa;
• jak uniknąć powielania przepisów ustawowych i sprzeczności między statutami;
• prawidłowe konstruowanie przepisów statutowych.

4. Najczęstsze błędy w statutach sołeckich

• przekraczanie i modyfikowanie przepisów ustawowych;
• nieprawidłowe określanie uprawnień sołtysa i rady sołeckiej;
• błędne lub nieprecyzyjne zasady zwoływania zebrań wiejskich;
• niespójności w określaniu kworum i zasad podejmowania uchwał;
• błędy w regulacjach dotyczących wyborów i odwoływania sołtysa i członków rady sołeckiej;
• niezgodność przepisów statutu sołeckiego ze statutem gminy lub ustawą;
• nieprawidłowe odniesienia do przepisów, niejasne sformułowania i błędy legislacyjne;
• przykłady przepisów, które mogą prowadzić do problemów interpretacyjnych lub unieważnienia uchwały przez organ nadzoru.

5. Statuty sołeckie jednakowe czy pisane na miarę sołectwa?

• zalety i ograniczenia stosowania jednego wzoru statutu dla wszystkich sołectw;
• kiedy uzasadnione jest różnicowanie rozwiązań statutowych;
• uwzględnianie liczby mieszkańców, specyfiki miejscowości i potrzeb lokalnej wspólnoty;
• zakres swobody rady gminy w kształtowaniu rozwiązań organizacyjnych;
• jak zachować spójność statutów w całej gminie;
• ryzyko tworzenia nieuzasadnionych różnic między sołectwami;

6. Co w statutach powinno być jednakowe, a co może się różnić?

• obligatoryjne elementy statutów wynikające z przepisów prawa;
• jednolite zasady dotyczące terminologii, konstrukcji dokumentu i kompetencji organów;
• rozwiązania wymagające spójności na poziomie całej gminy;
• postanowienia, które można dostosować do lokalnych warunków;
• dopuszczalne różnice w organizacji zebrań wiejskich i sposobie informowania mieszkańców;
• jak odróżnić obowiązek ustawowy od rozwiązania fakultatywnego;
• opracowanie katalogu przepisów wspólnych i indywidualnych dla poszczególnych sołectw.

7. Jak prawidłowo przygotować i zmienić statut sołecki?

• analiza obowiązującego statutu i identyfikacja zapisów wymagających poprawy;
• zasady przygotowywania projektu nowego statutu lub nowelizacji;
• prawidłowe formułowanie przepisów dotyczących organów sołectwa;
• przygotowanie projektu uchwały i weryfikacja podstawy prawnej;
• znaczenie konsultacji społecznych i udziału mieszkańców w pracach nad statutem;
• procedura uchwałodawcza i wymagania dotyczące publikacji aktu prawa miejscowego;
• kontrola zgodności projektu z ustawą, statutem gminy i zasadami techniki prawodawczej;
• praktyczna checklista prawidłowo sporządzonego statutu sołeckiego.